Coraz więcej osób nie chce widzieć AI w wynikach wyszukiwania, ale całkowicie uniknąć jej się nie da – działa ona w każdej wyszukiwarce. Da się za to wyłączyć generowane odpowiedzi, które Google pokazuje domyślnie.

Dlaczego temat wrócił

Google ogłosiło niedawno nowe zasady dotyczące AI w szkołach korzystających z jego aplikacji. Szkoły mogą zdecydować, czy konta uczniów mają dostęp do produktów AI, a te, które odrzucają ją w całości, mogą wyłączyć także wyszukiwarkę. Wiceprezes Google ds. edukacji Chris Phillips powiedział „New York Timesowi”, że „wyszukiwanie i AI są głęboko zintegrowane”. Media odczytały to jako koniec wyszukiwania w Google bez AI.

Gdzie w wyszukiwarce jest AI

Wyszukiwarka składa się z kilku elementów: zbierania dokumentów z sieci (crawling), ich indeksowania, wykrywania spamu, rankingu wyników, obsługi użytkownika (np. podpowiedzi i fragmenty odpowiedzi) oraz oceny jakości. Każdy z tych etapów prawdopodobnie wykorzystuje uczenie maszynowe i sieci neuronowe. W tym szerokim sensie wyszukiwania „bez AI” po prostu nie ma.

Gdy ludzie mówią o AI, zwykle mają jednak na myśli generatywną sztuczną inteligencję, czyli systemy tworzące nowe treści na podstawie poleceń. W wyszukiwarkach działa ona w technice zwanej retrieval-augmented generation: duży model językowy łączy się z treściami, które wyszukiwarka pobrała z sieci. Na tym opierają się AI Mode i AI Overviews w Google.

Mają one swoje wady. Model nie jest aktualizowany tak często jak indeks wyszukiwarki, a linki w podsumowaniach są dopasowywane do odpowiedzi już po jej wygenerowaniu, więc mogą być błędne. Użytkownicy, którzy widzą AI Overviews, korzystają ponadto z mniejszej liczby źródeł, a część z nich ufa odpowiedzi bez sprawdzania.

Jak ograniczyć podsumowania AI

Google nie ma oficjalnego przełącznika, który wyłączałby AI Overviews i inne funkcje generatywne. Działa jednak prosty sposób: po dopisaniu do adresu wyszukiwania parametru &udm=14 wyniki otwierają się w zakładce „Web”, bez podsumowań AI i innych bloków.

Ręczne dopisywanie parametru jest uciążliwe, dlatego powstały wtyczki do przeglądarek. W Firefoksie oraz przeglądarkach opartych na Chromium (Brave, Chrome, Opera na komputery) można też ustawić własną wyszukiwarkę, która dodaje ten parametr przy każdym zapytaniu.

Alternatywą są inne wyszukiwarki:

• DuckDuckGo – oferuje tryb bez AI, który wyłącza podsumowania domyślnie,
• Brave Search – działa na własnym, niezależnym indeksie,
• Ecosia – także udostępnia tryb bez AI.

Niektóre z nich pozwalają dodatkowo odfiltrować obrazy wygenerowane przez AI.

Skąd biorą się wyniki i co to znaczy dla Polski

Utrzymanie aktualnego indeksu internetu wymaga ogromnych zasobów obliczeniowych, dlatego robi to niewiele organizacji. Najpopularniejsze są indeksy Google i Microsoft Bing. DuckDuckGo łączy kilka źródeł, w tym własnego robota indeksującego i wyniki z Binga. Europejski projekt OpenWebSearch.eu pracuje nad niezależną, otwartą infrastrukturą wyszukiwania, a jego indeks ma być publicznie dostępny, by inni mogli budować na nim własne wyszukiwarki.

Dla polskich użytkowników praktyczny wniosek jest prosty: opisane triki działają niezależnie od kraju, a wymienione wyszukiwarki są dostępne także u nas. Nie wiadomo natomiast, czy i jak zasady Google dla szkół zostaną wprowadzone w polskich placówkach – artykuł dotyczy ogólnych ustawień usług Google. Projekt OpenWebSearch.eu jest europejski, więc może w przyszłości dać użytkownikom w UE więcej wyboru, choć na razie to dopiero rozwijana infrastruktura.

Podsumowując: AI w tle wyszukiwarki jest nieunikniona, ale to, czy zobaczysz generowane odpowiedzi, w dużej mierze zależy od wybranej wyszukiwarki i ustawień.

Źródło: Tech Xplore – „I don’t want AI in my online search. What options do I have?”